Neuroleptica

   

Praktijk voor Kinder- en Jeugdpsychiatrie


Mevrouw R.W. Langhout
Van Eedenstraat 16
2012 EM  Haarlem
Tel.: 023 - 78 50 443

 

NEUROLEPTICA
                                   

                                    1. RISPERDAL

                                    2. DIPIPERON

 

1. RISPERDAL (drank of tabletten)

Zie voor uitgebreide informatie tevens: http://www.kenniscentrum-kjp.nl/Professionals/Medicatie/Antipsychotica-1/Algemeen-4#Algemeen

Werking/Indicatie                                               
Risperdal is een vrij nieuw middel uit de groep van de antipsychotica. Bij kinderen wordt het vooral gebruikt bij tics, ernstige gedragsstoornis met agressie, moeilijk te behandelen ADHD, contactstoornissen en psychose. Bij uw kind zijn een of meer van bovenstaande aspecten aan de orde, waardoor zijn of haar ontwikkeling sterk benvloed wordt. Een proefperiode met Risperdal wordt overwogen, als onderdeel van de behandeling.
Effectiviteit
Bij kinderen is er nog weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van dit middel. In de praktijk is er al wel veel ervaring mee. Bij kinderen met contactproblemen verbeteren vooral agressief gedrag, impulsiviteit en sociaal gedrag. Bij kinderen met psychose verbetert de realiteitstoetsing en verdwijnen hallucinaties en waanideen. Bij kinderen met tics, ernstige vormen van gedragsstoornissen of moeilijk te behandelen ADHD is bij wetenschappelijk onderzoek verbetering gezien als vergelijkbare middelen werden gebruikt. Het is bij voorbaat niet te zeggen of dit middel bij uw kind verbetering zal geven.
Alternatieven
Het is van belang met uw arts te bespreken wat u en uw kind als belangrijkste klachten hebben. Alleen dan kan de juiste beslissing genoemen worden over de medicatie. Hetzelfde geldt als u of uw kind merken dat de medicatie niet werkt of te veel bijwerkingen heeft. Uw arts kan u informeren over andere behandelmethodes of over alternatieve medicatie.
Contraindicaties                                                    Terug naar boven
Overgevoeligheid voor dit middel, de ziekte van Parkinson, bewegings-stoornissen (vooral van gezicht en mond bij tardieve dyskinesie). Niet gebruiken bij het geven van borstvoeding, in de laatste drie maanden van de zwangerschap.
Interacties
Niet innemen met thee (geldt voor de risperdaldrank). Pas op voor gebruik van andere middelen die het reactievermogen kunnen beinvloeden (o.a. alcohol).
Evaluatie
Het effect is meestal merkbaar na een of twee weken. Omdat ook andere factoren een rol spelen wordt meestal na een maand (nadat uw kind op de goede dosis is ingesteld) gevalueerd of dit middel voor hem of haar het juiste is. Ook de aanwezigheid van bijwerkingen moet goed bekeken worden. De voordelen moeten opwegen tegen de nadelen van medicatie. Over de duur van de behandeling met Risperdal vallen in zijn algemeenheid geen uitspraken te doen. Dit zal in overleg met u en uw kind bepaald moeten worden. Voor de evaluatie van het effect kunnen vragenlijsten gebruikt worden.
Indien besloten wordt de medicatie voort te zetten dan zullen regelmatig controle-afspraken (meestal twee keer per jaar) nodig zijn om te blijven volgen of de medicatie nog de gewenste effecten heeft.
Bijwerkingen                                                        Terug naar boven
De meest voorkomende (dat betekent dat deze redelijk vaak gemeld worden, maar niet altijd hoeven voorkomen) bijwerkingen zijn de volgende:

Gewichts- en eetlusttoename. Op haar beurt heeft dit nadelige effecten op het glucosemetabolisme (kans op de ontwikkeling van diabetes) en het gehalte van lipiden in het bloed. Er is echter geen zekerheid dat de volgorde van gebeurtenissen precies verloopt zoals boven geschetst. Er kan bijvoorbeeld een effect zijn op de glucose huishouding zonder eerdere gewichtstoename. Slaperigheid (maar soms slapeloosheid) en hypotensie (bloeddrukdaling). Soms een droge mond.
Bij andere antipsychotica worden extrapiramidale bijwerkingen (o.a. stijfheid bij bewegen, bewegingsonrust) vaak gezien. Bij Risperdal komen deze bijwerkingen in veel mindere mate voor. In de bijsluiter die u bij de medicatie van de apotheek ontvangt, vindt u de zeldzamere bijwerkingen vermeld.
Risperdal is niet verslavend.

Voorzorgsmaatregelen
Dit middel kan het reactievermogen nadelig beinvloeden. Pas op in het verkeer of andere situaties die oplettendheid vereisen. Zorgvuldige gebitsverzorging is vooral bij het ontstaan van een droge mond van belang.
Controles
In verband met de berekening van de dosering wordt het gewicht van te voren gemeten. Het is noodzakelijk om het basisgewicht te bepalen en verder te volgen (wekelijks in de eerste maand). Ook moeten al bij de start van de medicatie adviezen gegeven worden omtrent dieet en lichaamsbeweging. Het is thans duidelijk dat er , zeker bij de krachtigste eetlustbevorderende middelen, de nuchtere glucosespiegel en lipiden bepaald moeten worden voor de start van een antipsychoticum met daarna herhalingen van deze test (bijvoorbeeld na 1 maand, na 3 maanden en later (half)jaarlijks).
Dosering                                                            Terug naar boven
Risperdal moet opgebouwd worden, zodat eventueel optredende bijwerkingen niet te ernstig zijn. Ook stoppen kan niet abrupt omdat dat een vorm van de eerder genoemde extrapiramidale bijwerkingen zou kunnen uitlokken.
Over het algemeen geldt het volgende advies:
Kinderen onder de 12 jaar: starten met 1 x 0,25 mg, s avonds.
Kinderen boven de 12 jaar: starten met 2 x 0,5 mg, verdeeld over twee giften.
Hierna opbouwen in overleg met uw arts.
De dosis hangt af van het gewicht en de leeftijd van het kind, het effect en de bijwerkingen. Voor het opbouwschema verwijzen wij naar het recept of bijgaand schema.
Praktische afspraken
Het kan zijn dat Risperdal niet het juiste middel is omdat het niet werkt of omdat de bijwerkingen te heftig zijn. Indien u vragen hebt over de medicatie, neem dan contact op met uw arts. In ieder geval moet u contact opnemen als er zeldzame ernstige bijwerkingen zijn (bijvoorbeeld kaakklem, ernstige stijfheid of kramp, een averechts effect).

 

2. DIPIPERON (drank of tabletten)

Werking/Indicatie                                                Terug naar boven
Dipiperon neemt binnen de groep van de antipsychotica een aparte plaats in. Het wordt met name bij kinderen met gedragsstoornissen gebruikt om de aanvallen van onrust en hevige opwinding te doen verminderen. Dit omdat de antipsychotische werking (tegen wanen en hallucinaties) van dit middel gering is. Echter mede door de sederende (rustig tot suf makende) werking bij kinderen juist een gunstig effect kan hebben op (agressieve) gedragsproblemen. Bijkomend positief effect kan zijn de verbetering van (in-)slaapstoornissen
Effectiviteit
Er is nog geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van dit middel. Er is wel een grote klinische ervaring opgebouwd in de behandeling van kinderen met gedragsstoornissen met dit middel.
Alternatieven
Het is van belang met uw arts te bespreken wat u en uw kind als belangrijkste klachten hebben. Alleen dan kan de juiste beslissing genomen worden over de medicatie. Hetzelfde geldt als u of uw kind merken dat de medicatie niet werkt of te veel bijwerkingen heeft. Uw arts kan u informeren over andere behandelmethodes.
Contra-indicaties                                                Terug naar boven
Terughoudend zijn om dit middel toe te passen bij de ziekte van Parkinson, spastische verlammingen, hart/vaatziekten en bij epilepsie.
Interacties
Dipiperon versterkt de sederende werking van andere middelen die het reactievermogen ook nadelig benvloeden, zoals antidepressiva, slaapmiddelen, antihistaminica (o.a. tegen hooikoorts) en alcohol. Het kan de werking van Levodopa (middel tegen de ziekte van Parkinson) verminderen. Niet gebruiken tijdens de laatste 3 maanden van de zwangerschap, bij voorkeur niet geven bij borstvoeding. Dipiperon bevat lactose.
Evaluatie
Het effect is soms pas na enkele dagen merkbaar. De werkingsduur van 1 tablet (van 40 mgr) is 12 uur. De dosering waarbij het middel effect laat zien is per kind verschillend. Er zal met een lage dosering gestart worden en in overleg met u en uw kind, aan de hand van de effecten en eventuele bijwerkingen, in enkele weken de dosering opgehoogd worden. Dipiperon wordt regelmatig gebruikt ter vermindering van de gedragsproblematiek in perioden van crisisachtige situaties veelal mede veroorzaakt door externe ongunstige omstandigheden. Wanneer de crisisachtige situatie voorbij is bij voorkeur de Dipiperon afbouwen, dit omdat er gewenning van het middel kan optreden (steeds hogere dosering is nodig om hetzelfde effect te bereiken).
Bijwerkingen                                                        Terug naar boven
Bij kort gebruik soms duizeligheid (vooral na opstaan uit zittende of liggende houding), slaperigheid. Verschijnselen die lijken op de ziekte van Parkinson (trillen van armen en benen, spierstijfheid) komen bij Dipiperon minder vaak voor dan bij de andere antipsychotica. Soms bij langer gebruik depressie, seksuele stoornissen (impotentie, geen menstruatie). Verder gewichtstoename en droge mond. In de bijsluiter van de apotheek ziet u de zeldzamere bijwerkingen vermeld. Bij langdurig gebruik kunnen tijdens of zelfs na staken van de behandeling bewegingsstoornissen optreden (tardieve dyskinesie), vooral van het gezicht en de mond.
Voorzorgsmaatregelen
Dit middel kan het reactievermogen nadelig benvloeden. Pas op in het verkeer of andere situaties die oplettendheid vereisen. Goede gebitsverzorging bij ontstaan van een droge mond. Letten op voeding i.v.m. bijwerking gewichtstoename.
Controles
In verband met de berekening van de dosering wordt het gewicht van te voren gemeten. Omdat Dipiperon als bijwerking gewichtstoename heeft wordt het gewicht en de lengte regelmatig (circa 2 keer per jaar) gemeten. (Tevens kan dan het eventueel optreden van tardieve dyskinesie snel opgemerkt worden).
Dosering                                                            Terug naar boven
Vorm: tablet 40 mgr. Druppelvloeistof 40 mgr/ml , 60 ml flacon (1 druppel = 2 mgr). Geadviseerd wordt het in te nemen met een half glas water of melk. Bij slaapstoornissen de laatste dosis 1 uur voor het slapen. De dosering wordt bij voorkeur over 2 giften verdeeld, waarbij de laatste gift indien er slaap-stoornissen zijn de hoogste is. Dipiperon moet opgebouwd worden, zodat eventueel optredende bijwerkingen niet te ernstig zijn. Ook mag er niet abrupt gestopt worden. De dosering van een opbouwschema krijgt u van uw arts en wordt middels regelmatige (telefonische) evaluatie bijgesteld tot een optimale dosering voor uw kind bereikt is.
Praktische afspraken
Het kan zijn dat Dipiperon niet het juiste middel is omdat het niet werkt of omdat de bijwerkingen te heftig zijn. Indien u vragen hebt over de medicatie, neem dan contact op met uw arts. In ieder geval moet u contact opnemen als er zeldzame ernstige bijwerkingen zijn (bijvoorbeeld bloedafwijkingen {zie boven}, koorts, blaren). Bij crises kunt u zich tot uw behandelaar wenden. Ook kunt u de huisarts inschakelen.

                                                                                                  Terug naar boven